De kerk van Lettelbert.

Exterieur.
De kerk in Lettelbert is vermoedelijk in het begin van de dertiende eeuw gebouwd. De eenvoudige zaaikerk met driezijdig gesloten koor is op een fundament van forse veldkeien gebouwd. Het is vrijwel zeker, dat de kerk in westelijke richting langer is geweest. Dat kun je ook zien : de verhouding lengte-breedte klopt niet helemaal, waardoor de kerk te kort lijkt. De kerk is waarschijnlijk aan de oostkant recht gesloten geweest; de huidige veelzijdige koorafsluiting is daarvan een vervanging uit de vijftiende- of zestiende eeuw. Aan de buitenzijde is duidelijk een andere steensoort zichtbaar. Rond 1900 is de westmuur opnieuw opgetrokken uit rode Groninger machinale baksteen. Mooi is anders. Maar van de weg gezien is het toch wel een pittoresk gebouw.
Rondom zijn smalle, hoge spitsboog vensters aangebracht en de ingang is in een spitsbogige omlijsting gevat. Deze spitsboogvensters hebben de oorspronkelijke romaanse rondboogvensters vervangen. Sporen van die oude ramen kun je bijv. in de noordmuur nog zien. In de zuidmuur is een voormalige ingang dichtgemetseld. Je kunt daar ook nog de ijzers zien, waaraan vroeger de brandladders hingen. Verder bevindt zich in deze muur een hagioscoop, een klein laag geplaatst venster, dat zicht bood op het altaar.
De toren is vrijwel geheel ingebouwd en heeft een kleine houten spits. Er prijkt een windvaan op in de vorm van een leeuw, het embleem van de familie Van Inn- en Kniphuisen. De luidklok werd, zoals in alle plaatsen het geval was, door de Duitsers buit gemaakt om voor andere doeleinden omgesmolten te worden.. De huidige klok dateert uit de jaren 50. Deze klok werd gezien het opschrift door de vrouwenvereniging “Wees een Zegen” geschonken.

Interieur.
Een klein dorp heeft maar een kleine kerk nodig. In het dertiende eeuwse zaaikerkje zijn dan ook hooguit 100 zitplaatsen, de kerkenraads- en herenbanken meegerekend. Meestal zijn deze banken versierd met houtsnijwerk, maar dat is in Lettelbert niet het geval. Net als de preekstoel zijn deze zeventieneeuwse banken eenvoudig uitgevoerd. En dat is nu juist de charme van dit eeuwenoude monument.
Opvallend aan de balkenzoldering is de prachtige blauwgroene kleur, die bij de restauratie van 1985 weer te voorschijn kwam en het intieme karakter van het kerkje versterkt. Ook de kleurstelling van de banken en de kachel, die midden in de kerk staat, dragen bij aan deze bijzondere sfeer. De kerk heeft nooit een pijporgel gehad. Tegenwoordig staat er een harmonium.
Protestantse eredienst.
Omstreeks 1650 is de kerk definitief voor de protestantse eredienst in gebruik genomen. Toen is ook wellicht de plaat rode bremerzandsteen als stoep voor de ingang gelegd. Zo konden de protestanten hun voeten afvegen op deze voormalige (uiteraard rooms-katholieke) altaarsteen. Tegenwoordig staat de steen in het koor. Er zijn nog drie wijdingskruisjes op te zien,
De kerk van Lettelbert is het eigendom van de Stichting Oude Groninger Kerken